یکی از نمادها الگوهای کهن در برگزاری مراسم سوگ و آداب مراسم ترحیم؛ روشن کردن شمع در مراسم ترحیم می‌باشد. علت روشن کردن شمع در ختم یا عزاداری در فرهنگ‌های مختلف متفاوت است و نشان از باور عمومی و زندگی زیسته مردم آن منطقه دارد. دلیل شمع بر سر مزار اموات برای آرامش روح فرد متوفی و اعضای خانواده می‌باشد که امروز در بسیاری از فرهنگ‌ها انجام می‌شود. در ادامۀ این مقاله از تشریفات عماد، همراه شما هستیم تا به علت روشن کردن شمع در مراسم ختم بپردازیم.
نمادها و دلایل اصلی استفاده از شمع در مجالس ترحیم
روشن کردن شمع در مراسم ترحیم از گذشته‌های دور انجام می‌شده است. شمع نمادی از نور امید و آرامش در دل تاریکی است و روشن کردن آن در مراسمی مانند سوگواری و ختم، به ایجاد فضایی آرام، معنوی و امیدبخش کمک می‌کند. دلیل شمع بر سر مزار اموات به نشانۀ یادبود درگذشتگان و احترام به روح آن افراد است، با این امید که زندگی بعدی آنها سراسر آرامش خواهد بود. استفاده از شمع در مراسم ترحیم نمادی از:
- نور و روشنایی در برابر تاریکی و مرگ
- احترام و بزرگداشت
- نژاد فضای آرامش بخش و دلگرم کننده
- نشانه‌ای از پیوند میان زندگی مادی و زندگی روحانی
می‌باشد. افراد با روشن کردن شمع در مراسم سوگ آرامش و قوت قلب بیشتری احساس می‌کنند و راحت‌تر با با درد و رنج خود کنار می‌آیند که در بسیاری از تشریفات مراسم ترحیم مشهد استفاده از شمع مرسوم شده است.
جنبه‌های روانشناختی روشن کردن شمع برای اموات
روشن کردن شمع در مراسم ترحیم؛ به علت انرژی که ایجاد می‌کند، آرامش بیشتری را به افراد و همچنین در فضا منتقل می‌کند. به‌همین‌دلیل، در بسیاری از مراسم‌های سوگواری توصیه می‌شود تعدادی شمع روشن شود تا آرامش روانی افراد حاضر در مجلس بیشتر شود. هنگام رزرو مسجد در مشهد می‌توانید امکان استفاده از شمع را جویا شوید. ترکیب نور و انرژی شمع به کاهش تنش‌های روانی و احساسی افراد کمک می‌کند و به آنها تسلی خاطر، کنترل بر احساسات و درک معنای عمیق زندگی می‌بخشد. از منظر جنبه‌های روانشناختی نیز روشن کردن شمع فواید زیادی همچون :
- تسلی خاطر و ایجاد آرامش در افراد
- افزایش تمرکز و آرامش ذهن
- پذیرش راحت فقدان و مرگ و عبور آرامش بخش از مرحله سوگ
جایگاه شمع در روایات اسلامی برای یادبود مردگان
در فرهنگ و باور اسلامی، دلیل شمع بر سر مزار اموات نیز معنا و مفهوم عمیقی دارد. در قرآن و سایر متون اسلامی، نور نمادی از هدایت الهی و پاکی وجودی در‌نظر گرفته می‌شود. با مطالعۀ قرآن متوجه خواهید شد مفهوم نور در قرآن و روایات اسلامی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است و نمادی از روشنایی در زندگی بعدی می‌باشد. یکی از معروف‌ترین آیه‌ها در این زمینه عبارت است از :
«اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ» (سوره نور، آیه ۳۵)
که تاکیدی بر روشنایی وجودی و نور ایمان دارد و به زندگی پس از دنیا و در آخرت اشاره می‌کند.
کاربرد شمع در مراسم اموات ادیان دیگر
استفاده از شمع در مراسم سوگ در ادیان‌های دیگر نیز نمادی از زندگی جاودانه روح و ارتباط انسان با جهان معنوی می‌باشد. در دین مسیح شمع نمادی از حضور مسیح و امید به دنیای پس از مرگ است. در دین یهود روشن کردن شمع نمادی از یادبود و درگذشت فرد متوفی می‌باشد. در آیین‌های شرقی مختلف نیز شمع نمادی از پاکی، آرامش و راهنمای روح برای زندگی ابدی است.
انتخاب رنگ شمع مناسب برای مجالس ختم
استفادۀ درست از شمع در مراسم ترحیم و مجلس سوگ اهمیت بسیاری در فضاسازی دارد. رنگ شمع باید متناسب با فضای سوگ انتخاب شود تا پیام سوگ مراسم را به صورت درست‌تر و موثرتری منتقل کند. برای انتخاب شمع در مراسم ترحیم استفاده از رنگ‌های ملایم و خنثی اهمیت زیادی دارد.
ایده‌های ایمن استفاده از شمع در ترحیم
همانطور که استفاده از شمع در مراسم ترحیم و سوگ زیبایی و آرامش خاصی به فضا می‌بخشد، ممکن است خطر‌آفرین نیز باشد. در مسجدها معمولا فضای مشخصی برای قراردادن شمع در‌نظر می‌گیرند. برای جلوگیری از خطرات احتمالی ناشی از روشن بودن شمع بهتر است نکات زیر را در نظر بگیرید.
- حتماً از پایه‌های محکم و مقاوم در برابر حرارت در قراردادن شمع استفاده کنید.
- شمع را در محل مناسب و به دور از گردش هوا، پارچه یا مواد اشتعال‌زا قرار دهید.
- حتما پس از پایان مراسم شمع‌ها را با دقت خاموش کنید.
برای رزرو مسجد در مشهد مانند رزرو مسجد غدیر بابا علی مشهد می‌توانید از تشریفات عماد اطلاعات لازم را دریافت کنید و یک مراسم باشکوه برای تسلی خاطر بازماندگان داشته باشید.
سوالات متداول (FAQ)
چرا شمع در مجلس ختم روشن می‌کنن؟
علت روشن کردن شمع ختم نماد نور و امید برای روح اموات و آرامش سوگواران است.
رنگ سفید شمع در ترحیم چه معنایی داره؟
شمع سفید نماد خلوص و پاکی روح، مناسب برای مجالس اسلامی می‌باشد.
شمع در ادیان دیگه برای اموات چطور استفاده میشه؟
در مسیحیت نماد قیامت و رستاخیز، در هندوئیسم روشنایی و در یهودیت نماد هدایت روح به دنیای معنوی دارد.
نکات ایمنی روشن کردن شمع در ختم چیه؟
استفاده از پایه محکم و نظارت برای جلوگیری از آتش و قرار دادن شمع در مکان مناسب، از نکات ایمنی روشن کردن شمع است.
